Co to jest udar i dlaczego do niego dochodzi?
Udar jest nagłym zaburzeniem funkcjonowania mózgu, które powstaje w wyniku przerwania dopływu krwi do jego określonej części. Dochodzi wtedy do niedotlenienia i obumarcia komórek nerwowych, a objawy pojawiają się nagle lub w ciągu kilku minut.Wyróżnia się dwa główne typy udaru:
- niedokrwienny,
- krwotoczny.
Do wystąpienia udaru prowadzą najczęściej czynniki, które osłabiają naczynia krwionośne lub zaburzają pracę układu krążenia. Należą do nich między innymi:
- nadciśnienie tętnicze,
- miażdżyca,
- zaburzenia rytmu serca (szczególnie migotanie przedsionków),
- cukrzyca,
- otyłość,
- palenie tytoniu
- mała aktywność fizyczna.
Jakie są pierwsze objawy udaru?
Objawy udaru pojawiają się nagle i zazwyczaj dotyczą jednej strony ciała. Wynikają z tego, że określony obszar mózgu przestaje prawidłowo funkcjonować, co natychmiast przekłada się na mowę, ruch lub sposób zachowania osoby poszkodowanej. Najczęściej stosowanym sposobem rozpoznawania udaru jest zasada FAST lub jej rozszerzona wersja BE-FAST, które pozwalają wychwycić pierwsze, najbardziej widoczne symptomy.Do najczęstszych objawów należą:
- asymetria twarzy, widoczna jako opadanie jednego kącika ust,
- rudności z uniesieniem jednej z rąk lub wyraźne osłabienie kończyny
- zaburzenia mowy - od niewyraźnego mówienia po całkowitą niemożność wypowiadania zdań.
Więcej informacji na temat rozpoznawania stanów nagłych, w tym udaru, znajdziesz na stronie https://kursysos.pl/.
Jak odróżnić udar od innych nagłych zdarzeń medycznych?
Udar może przypominać inne nagłe stany, dlatego warto zwrócić uwagę na charakter i gwałtowność występowania objawów. W udarze symptomy pojawiają się nagle i dotyczą określonej funkcji neurologicznej - mowy, ruchu, widzenia lub równowagi. W większości przypadków zmiany są jednostronne, co oznacza opadanie jednego kącika ust, osłabienie jednej ręki lub nogi czy zaburzenia czucia po jednej stronie ciała.Napad padaczkowy zwykle rozpoczyna się utratą świadomości, drgawkami i występuje krótki okres dezorientacji po epizodzie, czego zazwyczaj nie obserwuje się w pierwszych minutach udaru. Hipoglikemia natomiast może wywoływać dezorientację i trudności w mówieniu, ale często towarzyszą jej objawy takie jak drżenie, potliwość, silny głód czy bladość skóry. Migrena z aurą może powodować zaburzenia widzenia, mrowienie lub problemy z mową, ale dolegliwości narastają stopniowo, co wyraźnie odróżnia ją od nagłej prezentacji udaru.
Najpewniejszym sposobem szybkiej oceny jest wykonanie prostych prób: poproszenie osoby o uniesienie obu rąk, powtórzenie krótkiego zdania i uśmiechnięcie się. Jeśli któraś z tych czynności jest zaburzona, podejrzenie udaru jest uzasadnione.
Co zrobić w pierwszych minutach po podejrzeniu udaru?
Pierwsze minuty po wystąpieniu objawów decydują o dalszym rokowaniu, dlatego działanie powinno być szybkie i uporządkowane. Najważniejszym krokiem jest natychmiastowe wezwanie pomocy medycznej. Podczas zgłoszenia należy przekazać czas pojawienia się pierwszych objawów - to kluczowa informacja dla zespołów ratownictwa medycznego, ponieważ wiele form leczenia udaru ma określone okno czasowe.A co dalej?
- Zadbaj o bezpieczną pozycję poszkodowanego. Jeśli osoba jest przytomna - pozycja siedząca lub półsiedząca. Jeśli nie reaguje, ale oddycha - pozycja boczna.
- Kontroluj oddech i stan świadomości. Obserwuj, czy objawy nie nasilają się i czy oddech pozostaje prawidłowy.
- Utrzymuj kontakt z poszkodowanym. Mów spokojnie, upewniaj się, że rozumie polecenia, i przygotuj go na przyjazd ratowników.
- Czekając na zespół ratownictwa, pozostaw poszkodowanego w bezruchu. Nie zachęcaj go do wstawania czy chodzenia - osłabienie mięśni może prowadzić do upadku.
Co robić, jeśli objawy ustąpią jeszcze przed przyjazdem pomocy?
Ustąpienie objawów przed przyjazdem zespołu ratownictwa nie oznacza, że zagrożenie minęło. Taka sytuacja często wskazuje na przemijający atak niedokrwienny (TIA), czyli krótkotrwałe zaburzenie przepływu krwi w mózgu, które ustępuje samoistnie, ale wiąże się z wysokim ryzykiem wystąpienia pełnoobjawowego udaru w ciągu godzin lub dni. Dlatego dalsze postępowanie powinno być takie samo jak w przypadku trwających objawów.- Nie odwołuj wezwania pomocy. Konieczna jest ocena przez zespół ratownictwa i diagnostyka w szpitalu.
- Zanotuj czas początku objawów i czas ich ustąpienia.
- Zapewnij spokojne warunki, najlepiej w pozycji siedzącej lub półsiedzącej.
- Obserwuj, czy objawy nie powracają.
Masz swoją opinię na ten temat? Tu jest miejsce, gdzie możesz ją wyrazić! Pisz, komentuj i dyskutuj. Pamiętaj o tym, że nie będą tolerowane niecenzuralne wypowiedzi i wulgaryzmy.
